Konut ve kira piyasasında son üç yıldır hakim olan istikrarlar büsbütün bilakis döndü. Pandemi sonrasında uygulanan yüzde 25’lik kira artış sonu periyodunda mesken sahipleri, kiracısını çıkarıp daireyi yeni piyasa bedelinden, hatta iki üç katına vermeyi hedefleyerek tahliye davalarına ve ara buluculara yöneliyordu. Geçen yıldan bu yana ise tablo kökten değişti. Alım gücünün zayıflaması ve yeni kiracı talebinin gerilemesi, mevcut kiracısıyla devam eden mülk sahiplerini, konutunu boşaltıp yüksek fiyata duyuruya çıkanlara kıyasla çok daha avantajlı hale getirdi.
Mevcut kiracısını tutan mesken sahibi yüzde 73 kazandı
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran; piyasadaki bu “ters makas” en net biçimde son iki yılın kira artışlarında görülüyor. Kontrat yenileme devirlerinde TÜİK’in açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalaması üzerinden yasal artışını sistemli uygulayan bir konut sahibi, önemli bir getiri elde ediyor.
Örneğin meskenini iki yıl evvel 30 bin liraya kiraya veren bir mülk sahibi, birinci yıl yüzde 35, ikinci yıl ise artırımlı kira üzerinden yüzde 30-31 bandında yasal artış yaptığında, aylık kira geliri 52 bin liraya ulaşıyor. Bu, iki yılda yaklaşık yüzde 73’lük artış manasına geliyor.
Buna karşılık tıpkı sitede ya da mahallede misal özellikteki boş bir daireyi 52 bin liradan yeni kiracıya vermek mümkün olmuyor. Birebir standarttaki boş meskenler fakat 40-45 bin liradan kiracı bulabiliyor.
Taşınma maliyeti 130-150 bin lirayı buluyor
Fiyat farkına karşın mevcut kiracılar da daha ucuz görünen boş dairelere geçemiyor. Tıpkı binada 52 bin lira kira ödeyen bir kiracı, yan taraftaki 45 bin liralık daireye taşınmak istese bile ağır bir “kapıdan giriş” maliyetiyle karşılaşıyor.
Bir kira peşin, bir yahut iki kira depozito, emlakçı komitesi ve nakliye masrafları toplandığında taşınma maliyeti 130-150 bin lirayı buluyor. Bu bedeli karşılayamayan kiracı mevcut meskeninde kalmayı tercih ediyor. Mesken sahibi de dairesi bir gün bile boş kalmadan piyasa ortalamasının üzerinde sistemli gelir elde etmeyi sürdürüyor.
Yalnızca geçmişteki yüzde 25 hududu sebebiyle kirası 10-12 bin lira bandında kalmış çok eski mukavelelerde rayiç farkı devam ediyor.
Kiralık konut talebi düşüyor
Sahadaki bu kırılma resmi raporlara da yansıdı. Merkez Bankası’nın kasım ayına ait açıkladığı Yeni Kiracı Kira Endeksi ile Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) ve sahibinden.com iş birliğiyle hazırlanan Kiralık Konut Piyasası Görünümü Raporu, boş konutlarda fiyat düşüşünün sürdüğünü gösterdi.
Merkez Bankası bilgilerine nazaran yeni kiracı kiraları aylık bazda İstanbul’da yüzde 0,5, İzmir’de yüzde 1,3 geriledi. Yıllık bazda enflasyondan arındırılmış gerçek düşüş ise yüzde 4,1’e ulaştı. BETAM dataları de kiralık konut talep endeksinin gerilediğini, boş bir dairenin ortalama kiralanma müddetinin Türkiye genelinde 28 güne, İzmir’de 37,5 güne kadar uzadığını ortaya koydu.
“Ne istersem o fiyata veririm” dönemi kapandı
Emlak dalı temsilcilerine nazaran kiralık konut piyasasında “ne istersem o fiyata veririm” dönemi büsbütün sona erdi. Bölüm yetkilileri yeni istikrarları şöyle özetliyor:
İki yıl evvel piyasa rayicinden konutunu kiraya veren mülk sahipleri, yasal TÜFE artışlarıyla bugün şimdiki piyasa pahasının bile üzerine çıktı. Buna rağmen dairesini boşaltıp 50-55 bin lira isteyen konut sahipleri aylarca müşteri bekliyor.
Bir dairenin iki ay boş kalması, konut sahibine hem iki aylık kira kaybı hem de aidat ve tadilat masrafı olarak geri dönüyor. Bu sebeple mülk sahipleri ödemesini nizamlı yapan kiracısını elinde tutmaya çalışıyor. Boş meskeni olanlar ise kiracı bulabilmek için duyuru fiyatlarında yüzde 10-15 indirim yapmak zorunda kalıyor.
2 ay evvel cezaevinden çıkmıştı: Annesini darbederek öldürdü
1
FETÖ sanığı eski hakime 6 yıl 3 ay mahpus
12070 kez okundu
2
Van’ın Muradiye ve Saray ilçelerinde eğitime 1 gün orta verildi
4628 kez okundu
3
İran Dini Başkanı Hamaney: Bu felaketin karşılığı çok sert olacak
4361 kez okundu
4
Fatih Altaylı kuşkulu sıfatıyla söze çağrıldı
4338 kez okundu
5
Eski kız arkadaşı ile ağabeyini tabancayla vuran zanlı tutuklandı
4164 kez okundu