Türkiye’nin iklim haritası değişiyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye’de Akdeniz ve yarı kurak iklimlerin genişlediğini, nemli ve soğuk iklim nesillerinin ise daraldığını ve daha yüksek rakımlara çekildiğini belirtti.

Türkeş ve İzmir Bakırçay Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Nami Yurtseven, Türkiye’de gözlenen iklim tiplerindeki değişimleri inceledikleri araştırmalarında gelecek öngörülerinde bulundu.

Araştırma kapsamında 1961-1990 ve 1991-2020 devirleri karşılaştırılırken, geleceğe ait projeksiyonlar Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) düşük, orta ve yüksek emisyon senaryoları baz alınarak 2041-2070 ile 2071-2099 devirleri için hazırlandı.

Çalışmaya nazaran son 60 yılda Türkiye’de yarı kurak bozkır ve Akdeniz iklimlerinin kapladığı alanlarda besbelli artış yaşandı.

1961-1990 periyodunda ülke topraklarının yüzde 28,9’unu kaplayan, yazları kurak ve çok sıcak Akdeniz iklimi, 1991-2020 devrinde yüzde 31,8’e ve yarı kurak bozkır iklimi yüzde 21,9’dan yüzde 24,2’ye çıkarken, yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tipinin kapladığı alan yüzde 24’ten yüzde 19,3’e geriledi.

Türkiye’de çöl ikliminin genişlemesi bekleniyor

Prof. Dr. Türkeş, iklim değişikliği sebebiyle Türkiye’de ilkbaharın daha erken başlayabileceğini ve yaz mevsiminin uzayabileceğini, yüksek emisyon senaryolarında bu eğilimin daha da güçleneceğini söyledi.

Türkiye’deki kurak ve büyük bir kısmı Akdeniz iklimi olmak üzere ılıman iklim tiplerinin coğrafik alanlarının hem 2041-2070 hem de 2071-2099 periyotlarında genişleyeceği öngörüsünü paylaşan Türkeş, şöyle devam etti:

“İncelediğimiz tüm gelecek senaryolarında Türkiye’deki en geniş alan, yaklaşık yüzde 40-45 oranla, yazları kurak, sıcak ve çok sıcak subtropikal Akdeniz iklimleri tarafından kaplanacak. İkinci en geniş alana ise yaklaşık yüzde 30-35 orta enlem ve subtropikal yarı kurak step iklimleri hakim olacak. Türkiye topraklarının yaklaşık yüzde 10’unu oluşturan bir coğrafik alan ise yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tiplerinin tesiri altında kalacak. Günümüze kıyasla çöl ikliminin genişlemesinin gelecekteki tüm devirlerde bilhassa de orta ve çok yüksek emisyon senaryoları altında gerçekleşmesi bekleniyor.”

Yüksek yangın riskinin artacağı bölgeler

Türkeş, bunun dağ ekosistemleri ve orman nesillerinde kıymetli değişikliklere yol açacağını, Karadeniz’de orman üst sonunun gelecekte bugüne nazaran 120 ila 220 metre daha yükseğe çıkabileceğini anlattı.

Yarı kurak bozkır ve Akdeniz iklimlerinin Türkiye’de yaygınlaşmasının ve kuraklığın kalıcı hale gelmesinin sırf iklim sınıflandırmasındaki bir değişiklik olmadığını belirten Türkeş, “Bu tıpkı vakitte doğal sistemlerden iktisada kadar uzanan yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Akdeniz ikliminin kuzeye ve daha yüksek rakımlara yayılacağı görülüyor. Akdeniz iklimi sırf ılık kışlar manasına gelmiyor, tıpkı vakitte sıcak ve uzun yazlar, besbelli yaz kuraklığı, daha sistemsiz ama vakit zaman çok şiddetli yağışlarla karakterize ediliyor. Hasebiyle Akdeniz ikliminin yayıldığı alanlarda değişen iklim şartlarıyla orman yangını riskinin de arttığını söylemek mümkün.” dedi.

Daha sıcak ve uzun yaz mevsimleri ile düşük nem şartlarının yangın dönemini uzatabileceğini kaydeden Türkeş, Ege ve Akdeniz’de görülen yüksek yangın riskinin gelecekte Marmara, Batı Karadeniz ve İç Batı Anadolu’da da besbelli hale gelebileceği ikazında bulundu.

Türkeş, Akdeniz iklimlerinin Türkiye’de yaygınlaşmasının birebir vakitte yaz kuraklığını uzatıp şiddetlendireceğini, kar yağışlarındaki azalmanın yeraltı suyu beslenmesi ile barajlara gelen su ölçüsünü düşüreceğini, insan baskısının da tesiriyle çölleşme riskinin artacağını söyledi.

Bu durumun Türkiye’nin iç kesitlerinde, bilhassa İç Anadolu’nun güneyi ve İç Batı Anadolu’da ziraî üretim açısından değerli sıkıntılara yol açabileceğine işaret eden Türkeş, bu sebeple iklim değişikliğine ahenk çalışmalarının değerli olduğunun altını çizdi.

Tarım ve su kaynakları üzerinde baskı artacak

Türkeş, Akdeniz ikliminin kuzeye hakikat genişlemesiyle zeytin, badem, incir, üzüm ve Antep fıstığı üzere eserlerin yetişme alanlarının genişleyebileceğine, buna rağmen sulama muhtaçlığının artması sebebiyle buğday, arpa, şeker pancarı ve mısır üzere eserlerde randıman kayıpları yaşanabileceğine dikkati çekti.

Buzul kaybına da değinen Türkeş, 2071-2099 aralığında Türkiye’de yüksek dağlık alanlarda, Doğu Karadeniz ve Büyük Ağrı’nın en yüksek bölümleri dışında, neredeyse hiç buzul kalmayacağını belirtti.

Türkeş, yarı kurak bozkır ve Akdeniz ikliminin yaygınlaşmasıyla kişi başına düşen su ölçüsünün azalabileceğini, sulama talebinin artabileceğini, hidroelektrik üretiminin etkilenebileceğini ve kentlerde su ile yağmur suyu idaresine yönelik ahenk çalışmalarının daha gerekli hale gelebileceğini kelamlarına ekledi.