ABD’nin müdahaleleri petrol fiyatını dizginlemeye yetmedi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı operasyonlar ve İran’ın misillemeleri, global petrol arzında belirsizliğe yol açtı.

Dünya petrol sevkiyatının kritik geçiş güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda trafiğin aksaması ve çatışmalarda İran ile Körfez Bölgesi’ndeki güç tesislerinin amaç alınması, global petrol fiyatlarındaki dalgalanmayı tetikledi.

Trump idaresi, global gayretlerin bir kesimi olarak, Orta Doğu’daki çatışmalarla tırmanışa geçen güç maliyetlerini dizginlemeye yönelik adımlar atsa da 100 doların üzerinde seyreden ham petrol fiyatları aşağı çekilemedi.

Stratejik rezervlerin piyasaya sunulmasından yaptırımların esnetilmesine kadar alınan birçok kararın piyasaya yansımaları, tırmanan jeopolitik risklerin gölgesinde şimdi somut bir karşılık bulamadı.

Beyaz Saray artan güç maliyetlerine karşı masadaki tüm seçenekleri değerlendirse de uzmanlar, petrol fiyatlarını düşürmenin en tesirli yolunun dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yine açılması olduğuna işaret ediyor.

Stratejik rezervler açıldı

ABD idaresinin petrol piyasasına direkt müdahalesi Stratejik Petrol Rezervi üzerinden gerçekleşti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülkenin güç fiyatlarını düşürmek hedefiyle rezervlerinden koordineli halde 400 milyon varil petrol ve rafine eseri piyasaya sürme kararının bir modülü olarak ABD Enerji Bakanlığı 11 Mart’ta Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini açıkladı. Bu ölçü ABD tarihindeki en büyük rezerv tahliye operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti.

Ülkenin petrol rezervlerinden son büyük tahliye, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle artan petrol fiyatları karşısında, eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde yapılmıştı. Biden idaresi, 2022’de Stratejik Petrol Rezervi’nden 180 milyon varil petrolü piyasaya sürmüştü.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, dün yaptığı açıklamada, ABD’nin rezervlerinden petrol akışının 20 Mart’ta başladığını belirtti. Rezervlerden petrol akışının günlük 1 milyon ile 1,5 milyon varil ortasında olmasının beklendiğini aktaran Wright, bunun toplamda 3 milyon varile yakın bir düzeye ulaşabileceğini kaydetti.

Rusya, Venezuela ve İran petrollerine yönelik yaptırımlarda süreksiz esnemeye gidildi

Washington idaresinin yaptırımlar kapsamında yasak olan Rus ve İran petrolünün satın alınmasına süreksiz olarak müsaade vermesi de arz tarafındaki açığı kapatmaya yönelik dikkati alımlı bir adım oldu.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş karşısında ABD Hazine Bakanlığı, ilk olarak 5 Mart’ta, global petrol arzını sürdürmek emeliyle Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına müsaade veren 30 günlük süreksiz bir muafiyet yayımladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, kısa vadeli olarak tasarlanan bu tedbirin, sadece halihazırda denizde mahsur kalmış petrolü içeren süreçlere yetki vermesi münasebetiyle Rus hükümetine kayda paha bir mali yarar sağlamayacağına dikkati çekti. Bessent, “Bu süreksiz tedbir, İran’ın global enerjiyi rehin alma teşebbüsünün yol açtığı baskıyı hafifletecektir.” sözlerini kullandı.

ABD Hazine Bakanlığı, 12 Mart’ta denizde mahsur kalmış Rus petrolünün ülkeler tarafından satın alınmasına süreksiz olarak müsaade verdi. ABD idaresi, global petrol arzını artırmak emeliyle yaptırım altındaki Venezuela’nın petrol kesimine yönelik kısıtlamaları da esnetti.

Son olarak bakanlık, 20 Mart’ta denizde bekleyen İran petrolünün satışına müsaade veren dar kapsamlı 30 gün vadeli bir genel lisans yayımladı.

ABD Hazine Bakanı Bessent, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Esasen, ‘Destansı Öfke Operasyonuna’ devam ederken, fiyatları düşük tutmak için İran’ın petrolünü Tahran’a karşı kullanacağız.” değerlendirmesinde bulundu. Bu süreksiz ve kısa vadeli müsaadenin sırf halihazırda nakliye etabında olan petrol ile sonlu olduğunu vurgulayan Bessent, yeni alımlara yahut üretime müsaade verilmediğini kaydetti.

Ayrıca ABD Hazine Bakanlığı tarafından 18 Mart’ta yayımlanan genel lisansla da Amerikan şirketlerine Venezuela’nın devlet petrol şirketi Petröleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ve bağlı kuruluşlarıyla belli süreçler yapma müsaadesi verildi. Bakanlıktan yapılan açıklamada, kelam konusu lisansın hem ABD’ye hem de Venezuela’ya yarar sağlayacağına işaret edilerek, mevcut petrol arzını artırarak global güç piyasasını da destekleyeceği vurgulandı.

Petrol arzı için muafiyetler ve yeni planlar devreye girdi

ABD idaresi, iç piyasadaki akaryakıt akışını hızlandırmaya yönelik de karar aldı. Bu kapsamda, 18 Mart’ta ABD limanları ortasında mal nakliyeciliğinde sırf Amerikan bayraklı, Amerikan imali ve mürettebatının çoğunluğu Amerikalı olan gemilerin kullanılmasını mecburî kılan Jones Maddesi’ne 60 günlük muafiyet getirildi.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, hususa ait yaptığı açıklamada, kararın “ABD ordusu Destansı Öfke Operasyonu’nun amaçlarını gerçekleştirmeye devam ederken petrol piyasasında yaşanan kısa vadeli aksaklıkları hafifletmeye yönelik” atılan bir öteki adım olduğunu tabir etti.

Kelam konusu muafiyet kararıyla yabancı gemilerin de ABD içindeki limanlar ortasında yük taşıyabilmesine süreksiz olarak imkan sağlandı.

Ayrıyeten, petrol, akaryakıt, LNG, jet yakıtı ve gübrenin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin devam edebilmesi için 6 Mart’ta Körfez bölgesinde savaş riskini de kapsayan 20 milyar dolarlık bir denizcilik reasüransı planı açıklandı.

ABD’de akaryakıtın ortalama fiyatı 4 dolara yaklaştı

ABD idaresinin müdahalelerine karşın petrol piyasalarında fiyatlar üst taraflı seyrini koruyor. Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar hududunun üzerinde kalırken, Batı Teksas (WTI) tipi ham petrol 90 dolar düzeylerinde seyrediyor.

Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve bahar aylarının gelmesiyle daha fazla şoförün yollara çıkması sonucu artan talep, akaryakıt fiyatlarını yüksek tutuyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) datalarına nazaran, ABD’de 23 Mart prestijiyle olağan akaryakıtın ulusal ortalama fiyatı galon başına 3,96 dolar olarak ölçüldü. Bu sayı bir ay evvel 2,94 dolar düzeyindeydi.

Ülkede akaryakıt fiyatı bir ayda 1 dolar artarken, yıllık bazda yüzde 26,6 yükseldi.

ABD genelinde akaryakıt maliyetleri eyaletlere nazaran farklılık gösterirken, akaryakıt fiyatı California üzere birtakım eyaletlerde 5,8 doları buldu. Washington eyaleti ile Hawaii’de de akaryakıtın ortalama fiyatı galon başına 5 doların üzerinde kaydedildi.

Artan akaryakıt maliyetlerinin lojistik sarfiyatları tırmandırarak besin ve başka temel tüketim eserlerinde fiyat artışlarını tetiklemesinden ve iktisat genelinde maliyet baskısını artırmasından telaş duyuluyor.